04 Şub Organik Gübre Üretimi ve Kullanımının Kapsamlı Analizi: Toprak Sağlığı ve Sürdürülebilir Tarım İçin Bir Rehber

Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?

• Organik gübrenin ne olduğunu, kimyasal gübrelere göre avantajlarını ve sürdürülebilir tarımdaki rolünü derinlemesine anlayacaksınız.
• Farklı organik gübre türlerini (kompost, hayvan gübresi, yeşil gübre, solucan gübresi vb.) ve her birinin nasıl üretildiğini adım adım öğreneceksiniz.
• Organik gübrelerin toprak sağlığına, bitki gelişimine ve genel ekosisteme olan olumlu etkilerini bilimsel verilerle desteklenmiş bir şekilde inceleyeceksiniz.
• Organik gübre kullanımında karşılaşılabilecek potansiyel zorlukları, bu zorlukların üstesinden gelmek için pratik çözümleri ve en iyi uygulama örneklerini keşfedeceksiniz.

Organik Gübre Üretimi ve Kullanımının Kapsamlı Analizi: Toprak Sağlığı ve Sürdürülebilir Tarım İçin Bir Rehber

Organik gübre, modern tarım ve hobi bahçeciliğinde sürdürülebilirliğin, toprak sağlığının ve çevresel dengenin korunmasının temel taşlarından biri haline gelmiştir. Kimyasal gübrelerin yol açtığı toprak bozulması, su kirliliği ve biyoçeşitlilik kaybı gibi ciddi sorunlara karşı etkili ve doğal bir çözüm sunarken, toprak yapısını iyileştirir, su tutma kapasitesini artırır ve bitkilerin sağlıklı ve dengeli gelişimi için gerekli olan besin maddelerini doğal yollarla sağlar. Bu kapsamlı rehber, organik gübrenin ne olduğunu, neden önemli olduğunu, nasıl üretildiğini, farklı türlerini, kullanım alanlarını, faydalarını ve potansiyel zorluklarını derinlemesine inceleyecektir. Hobi bahçeciliğinden büyük ölçekli tarım işletmelerine kadar geniş bir yelpazede uygulanabilir bilgiler sunarak, okuyucuların organik gübre kullanımının tüm yönlerini anlamalarına ve kendi özel ihtiyaçlarına en uygun stratejileri geliştirmelerine yardımcı olmayı amaçlıyoruz.

Organik Gübrenin Tanımı ve Önemi

Organik gübre, bitkisel ve hayvansal kaynaklı organik maddelerin kontrollü ayrışması veya kompostlanması yoluyla elde edilen, besin maddelerince zengin bir toprak iyileştiricisidir. Temel olarak, doğada bulunan organik atıkların (yapraklar, bitki sapları, hayvan gübresi, mutfak artıkları vb.) mikroorganizmalar tarafından parçalanması ve dönüştürülmesi sonucu oluşur. Bu süreçte, mikroorganizmalar organik maddeleri daha basit bileşenlere ayrıştırır ve bitkilerin kolayca alabileceği formda besin maddelerine (azot, fosfor, potasyum, mikro elementler vb.) dönüştürürler.

Organik gübrenin önemi, sadece bitkileri beslemekle kalmayıp, aynı zamanda toprak ekosistemini de desteklemesinden, toprak yapısını iyileştirmesinden ve çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunmasından kaynaklanır. Kimyasal gübrelerin aksine, organik gübreler toprakta uzun süreli bir besin döngüsü sağlar. Bu, toprak yapısının iyileşmesine, su tutma kapasitesinin artmasına, mikrobiyal aktivitenin desteklenmesine ve toprak erozyonunun azalmasına yardımcı olur. Sentetik gübrelerin aşırı ve bilinçsiz kullanımı, toprakta tuzlanmaya, su kaynaklarının kirlenmesine, biyoçeşitliliğin azalmasına ve toprak sağlığının bozulmasına neden olabilirken, organik gübreler bu tür olumsuz etkileri minimize eder ve hatta tersine çevirebilir.

Organik gübre, toprakta yaşayan mikroorganizmalar (bakteriler, mantarlar, protozoa vb.) için hayati bir besin kaynağıdır. Bu mikroorganizmalar, bitki kökleri ile simbiyotik (ortak yaşam) ilişkiler kurarak bitkilerin besin alımını kolaylaştırır, hastalıklara karşı direncini artırır ve toprak yapısını iyileştirir. Örneğin, mikoriza mantarları bitki köklerine bağlanarak kök yüzey alanını genişletir ve bitkilerin daha fazla su ve besin maddesi (özellikle fosfor) almasına yardımcı olur. Azot bağlayıcı bakteriler ise atmosferdeki serbest azotu alarak bitkilerin kullanabileceği formda azota dönüştürürler.

Kimyasal Gübrelere Göre Organik Gübrenin Avantajları

Organik gübrelerin kimyasal gübrelere göre birçok önemli avantajı vardır:

Toprak Sağlığını İyileştirme: Organik gübreler, toprak yapısını iyileştirerek toprakta daha iyi havalanma, su tutma ve drenaj sağlar. Toprağın organik madde içeriğini artırarak toprağı daha verimli hale getirir.
Sürdürülebilir Besin Döngüsü: Organik gübreler, besin maddelerini yavaş ve kontrollü bir şekilde salarak bitkilerin uzun süreli ve dengeli beslenmesini sağlar. Bu, bitkilerin daha sağlıklı ve dirençli olmasına yardımcı olur.
Çevre Dostu: Organik gübreler, kimyasal gübrelerin aksine çevreye zararlı değildir. Toprak ve su kirliliğine neden olmazlar. Karbon ayak izini azaltır ve biyoçeşitliliği destekler.
Mikrobiyal Aktiviteyi Artırma: Organik gübreler, toprakta yaşayan faydalı mikroorganizmaların (bakteriler, mantarlar, protozoa vb.) sayısını ve aktivitesini artırır. Bu mikroorganizmalar, bitki sağlığı ve toprak verimliliği için hayati öneme sahiptir.
Bitki Direncini Artırma: Organik gübrelerle beslenen bitkiler, hastalıklara, zararlılara ve stres koşullarına (kuraklık, sıcaklık vb.) karşı daha dirençli olurlar.
Ürün Kalitesini Artırma: Organik gübreler, meyve ve sebzelerin tadını, aromasını, besin değerini ve raf ömrünü artırır.
Toprak Erozyonunu Azaltma: Organik madde içeriği yüksek topraklar, erozyona karşı daha dirençlidir. Organik gübreler, toprak erozyonunu azaltarak toprak kaybını önler.

Organik Gübre Türleri ve Üretim Yöntemleri

Organik gübreler, farklı kaynaklardan elde edilebilir ve farklı üretim yöntemleriyle hazırlanabilir. En yaygın organik gübre türleri şunlardır:

1. Kompost

Kompost, organik atıkların (yapraklar, bitki sapları, mutfak artıkları, talaş, gazete kağıdı vb.) kontrollü bir şekilde çürütülmesiyle elde edilen zengin bir organik gübredir. Kompostlama süreci, mikroorganizmaların organik maddeleri parçalayarak bitkilerin kullanabileceği besin maddelerine dönüştürmesini içerir.

Kompost Nasıl Yapılır?

1. Kompost Yığını Oluşturma: Kompost yığını, bahçenin kuytu bir köşesinde, gölgeli bir alanda oluşturulmalıdır. Yığının tabanına drenajı sağlamak için kalın dallar veya çalılar yerleştirilebilir.
2. Organik Atıkların Karıştırılması: Kompost yığınına “yeşil” (azotça zengin) ve “kahverengi” (karbonca zengin) organik atıklar dengeli bir şekilde eklenmelidir. Yeşil atıklara örnek olarak mutfak artıkları, çim kırpıntıları ve taze yapraklar verilebilir. Kahverengi atıklara örnek olarak kuru yapraklar, talaş, gazete kağıdı ve karton verilebilir. İdeal karbon/azot oranı yaklaşık 25:1 ile 30:1 arasındadır.
3. Nem Kontrolü: Kompost yığınının nemli tutulması önemlidir. Yığın, bir sünger gibi sıkıldığında birkaç damla su çıkacak kadar nemli olmalıdır. Kuruduğunda su eklenmeli, çok ıslak olduğunda ise havalandırılarak kurutulmalıdır.
4. Havalandırma: Kompost yığınının düzenli olarak havalandırılması, mikroorganizmaların oksijen almasını ve organik maddeleri daha hızlı parçalamasını sağlar. Yığın, bir çatal veya kürek yardımıyla düzenli olarak karıştırılmalıdır.
5. Sıcaklık Kontrolü: Kompostlama sürecinde sıcaklık önemli bir faktördür. İdeal sıcaklık, 55-65°C arasındadır. Bu sıcaklık, zararlı bakterileri ve tohumları öldürür ve kompostlama sürecini hızlandırır.
6. Olgunlaşma: Kompostlama süreci, organik atıkların türüne, sıcaklığa ve havalandırmaya bağlı olarak birkaç hafta ila birkaç ay sürebilir. Kompost, koyu renkli, ufalanabilir ve toprak kokulu bir yapıya ulaştığında olgunlaşmış demektir.

2. Hayvan Gübresi

Hayvan gübresi, çiftlik hayvanlarının (inek, koyun, tavuk, at vb.) dışkılarından elde edilen doğal bir gübredir. Hayvan gübresi, bitkiler için gerekli olan azot, fosfor, potasyum ve mikro elementler gibi besin maddelerini içerir. Ayrıca, toprak yapısını iyileştirir, su tutma kapasitesini artırır ve mikrobiyal aktiviteyi destekler.

Hayvan Gübresi Nasıl Kullanılır?

1. Gübre Türü Seçimi: Farklı hayvanların gübreleri, farklı besin içeriğine sahiptir. Örneğin, tavuk gübresi azot açısından zengindir, ancak yakıcı olabilir. İnek gübresi ise daha dengeli bir besin içeriğine sahiptir.
2. Olgunlaştırma: Taze hayvan gübresi, bitkilere doğrudan uygulanmamalıdır. Taze gübre, yakıcı olabilir ve zararlı bakteriler içerebilir. Gübre, kullanımdan önce en az 6 ay boyunca olgunlaştırılmalıdır. Olgunlaştırma süreci, gübrenin havalandırılması ve nemli tutulmasıyla hızlandırılabilir.
3. Uygulama: Olgunlaşmış hayvan gübresi, toprağa karıştırılarak veya bitkilerin etrafına serpilerek uygulanabilir. Gübre, bitkilerin köklerine doğrudan temas etmemelidir. Uygulama miktarı, bitkinin türüne, toprak yapısına ve gübrenin besin içeriğine bağlı olarak değişir.

3. Yeşil Gübre

Yeşil gübre, toprağı iyileştirmek ve besin maddeleriyle zenginleştirmek amacıyla yetiştirilen bitkilerin toprağa karıştırılmasıyla elde edilen bir organik gübredir. Yeşil gübre bitkileri, genellikle baklagiller (yonca, fiğ, bakla vb.) veya tahıllar (çavdar, yulaf vb.) gibi hızlı büyüyen ve bol miktarda organik madde üreten bitkilerdir.

Yeşil Gübre Nasıl Kullanılır?

1. Bitki Seçimi: Yeşil gübre bitkisi seçimi, toprak yapısına, iklim koşullarına ve yetiştirilecek bitkiye bağlı olarak değişir. Baklagiller, azot bağlama özelliği sayesinde toprağı azotla zenginleştirir. Tahıllar ise toprağın organik madde içeriğini artırır ve toprak yapısını iyileştirir.
2. Ekim: Yeşil gübre bitkileri, ana ürün ekiminden önce veya sonra ekilebilir. Bitkiler, genellikle sonbaharda veya ilkbaharda ekilir.
3. Toprağa Karıştırma: Yeşil gübre bitkileri, çiçeklenmeden önce veya çiçeklenme başlangıcında toprağa karıştırılmalıdır. Bitkiler, bir çapa veya freze yardımıyla toprağa karıştırılabilir. Toprağa karıştırılan bitkiler, toprakta çürüyerek besin maddelerini serbest bırakır.

4. Solucan Gübresi (Vermikompost)

Solucan gübresi, kırmızı Kaliforniya solucanları (Eisenia fetida) kullanılarak organik atıkların ayrıştırılmasıyla elde edilen yüksek kaliteli bir organik gübredir. Solucanlar, organik atıkları yiyerek sindirir ve dışkıları (solucan gübresi) bitkiler için mükemmel bir besin kaynağıdır. Solucan gübresi, bitkiler için gerekli olan tüm temel besin maddelerini, mikro elementleri, enzimleri ve hormonları içerir. Ayrıca, toprak yapısını iyileştirir, su tutma kapasitesini artırır ve mikrobiyal aktiviteyi destekler.

Solucan Gübresi Nasıl Üretilir?

1. Solucan Kutusu Hazırlama: Solucan gübresi üretimi için özel olarak tasarlanmış solucan kutuları veya ev yapımı kutular kullanılabilir. Kutunun tabanında drenaj delikleri bulunmalıdır.
2. Solucan Yatağı Oluşturma: Solucan kutusunun içine solucanların yaşayabileceği bir yatak oluşturulmalıdır. Yatak, hindistan cevizi lifi, gazete kağıdı, karton, yapraklar veya kompost gibi organik maddelerden oluşabilir.
3. Solucanları Yerleştirme: Kırmızı Kaliforniya solucanları, solucan yatağına yerleştirilir. Solucanlar, karanlık, nemli ve serin bir ortamda yaşamayı tercih ederler.
4. Besleme: Solucanlar, mutfak artıkları (meyve ve sebze kabukları, kahve telvesi, çay posası vb.), gazete kağıdı, karton ve yapraklar gibi organik atıklarla beslenir. Solucanlara et, süt ürünleri, yağlı yiyecekler ve narenciye verilmemelidir.
5. Hasat: Solucan gübresi, birkaç ay sonra hasat edilebilir. Gübre, kutunun üst kısmında birikir. Gübre, bir kürek yardımıyla toplanabilir veya solucanlar başka bir kutuya aktarılarak gübre ayrılabilir.

5. Diğer Organik Gübre Türleri

Yukarıda bahsedilenlerin dışında, kullanılabilecek başka organik gübre türleri de bulunmaktadır:

Deniz Yosunu Gübresi: Deniz yosunları, bitkiler için gerekli olan birçok besin maddesini ve mikro elementi içerir. Deniz yosunu gübresi, sıvı veya katı formda bulunabilir.
Kemik Unu: Kemik unu, hayvan kemiklerinin öğütülmesiyle elde edilen bir gübredir. Kemik unu, fosfor ve kalsiyum açısından zengindir.
Kan Unu: Kan unu, hayvan kanının kurutulup öğütülmesiyle elde edilen bir gübredir. Kan unu, azot açısından zengindir.
Balık Unu: Balık unu, balık atıklarının kurutulup öğütülmesiyle elde edilen bir gübredir. Balık unu, azot, fosfor ve potasyum açısından zengindir.
Hümik Asit: Hümik asit, organik maddelerin ayrışması sonucu oluşan doğal bir bileşiktir. Hümik asit, toprak yapısını iyileştirir, besin alımını kolaylaştırır ve bitki gelişimini teşvik eder.

Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına ve Bitki Gelişimine Etkileri

Organik gübrelerin toprak sağlığına ve bitki gelişimine olan etkileri çok yönlüdür ve bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

Toprak Sağlığına Etkileri

Toprak Yapısının İyileşmesi: Organik gübreler, toprakta organik madde içeriğini artırarak toprak yapısını iyileştirir. Organik madde, toprak parçacıklarını bir arada tutarak toprak agregatlarını oluşturur. Bu, toprakta daha iyi havalanma, su tutma ve drenaj sağlar.
Su Tutma Kapasitesinin Artması: Organik madde, suyu emerek toprakta tutar. Bu, bitkilerin kuraklığa karşı direncini artırır ve sulama ihtiyacını azaltır.
Toprak Erozyonunun Azalması: Organik madde içeriği yüksek topraklar, erozyona karşı daha dirençlidir. Organik gübreler, toprak erozyonunu azaltarak toprak kaybını önler.
Mikrobiyal Aktivitenin Artması: Organik gübreler, toprakta yaşayan faydalı mikroorganizmaların (bakteriler, mantarlar, protozoa vb.) sayısını ve aktivitesini artırır. Bu mikroorganizmalar, bitki sağlığı ve toprak verimliliği için hayati öneme sahiptir.
Besin Döngüsünün İyileşmesi: Organik gübreler, besin maddelerini yavaş ve kontrollü bir şekilde salarak bitkilerin uzun süreli ve dengeli beslenmesini sağlar. Bu, bitkilerin daha sağlıklı ve dirençli olmasına yardımcı olur.
Toprak pH’sının Düzenlenmesi: Organik gübreler, toprak pH’sını düzenleyerek bitkilerin besin alımını kolaylaştırır.

Bitki Gelişimine Etkileri

Kök Gelişiminin Teşvik Edilmesi: Organik gübreler, bitki köklerinin daha iyi gelişmesini teşvik eder. Sağlıklı kökler, bitkilerin daha fazla su ve besin maddesi almasını sağlar.
Yaprak Gelişiminin Teşvik Edilmesi: Organik gübreler, bitki yapraklarının daha iyi gelişmesini teşvik eder. Sağlıklı yapraklar, bitkilerin daha fazla fotosentez yapmasını sağlar.
Çiçeklenme ve Meyve Veriminin Artması: Organik gübreler, bitkilerin daha fazla çiçek açmasını ve daha fazla meyve vermesini sağlar.
Hastalık ve Zararlılara Karşı Direncin Artması: Organik gübrelerle beslenen bitkiler, hastalıklara, zararlılara ve stres koşullarına (kuraklık, sıcaklık vb.) karşı daha dirençli olurlar.
Ürün Kalitesinin Artması: Organik gübreler, meyve ve sebzelerin tadını, aromasını, besin değerini ve raf ömrünü artırır.

Organik Gübre Kullanımında Karşılaşılabilecek Zorluklar ve Çözüm Önerileri

Organik gübre kullanımının birçok avantajı olmasına rağmen, bazı zorluklarla da karşılaşılabilir. Bu zorlukların üstesinden gelmek için bazı çözüm önerileri şunlardır:

Besin İçeriği Belirsizliği: Organik gübrelerin besin içeriği, kaynağına ve üretim yöntemine bağlı olarak değişebilir. Bu, bitkilerin doğru miktarda besin almasını zorlaştırabilir. Çözüm: Organik gübrenin besin içeriğini analiz ettirmek veya güvenilir bir kaynaktan satın almak. Bitkilerin ihtiyaç duyduğu besin maddelerini tamamlamak için ek organik gübreler kullanmak.
Yavaş Etki: Organik gübreler, besin maddelerini yavaş saldığı için etkisi kimyasal gübrelere göre daha geç görülebilir. Çözüm: Organik gübreleri, ekim veya dikimden önce toprağa karıştırmak. Bitkilerin erken dönemde ihtiyaç duyduğu besin maddelerini sağlamak için hızlı etkili organik gübreler (örneğin, sıvı deniz yosunu gübresi) kullanmak.
Hacim ve Taşıma: Organik gübreler, kimyasal gübrelere göre daha hacimli olabilir ve taşınması daha zor olabilir. Çözüm: Organik gübreleri, yerel kaynaklardan temin etmek veya kendi kompostunuzu üretmek.
Yabancı Ot Tohumları ve Hastalık Etmenleri: Olgunlaşmamış organik gübreler, yabancı ot tohumları ve hastalık etmenleri içerebilir. Çözüm: Organik gübreleri, kullanımdan önce iyice olgunlaştırmak veya sterilize etmek.
Koku: Bazı organik gübreler (örneğin, hayvan gübresi) kötü koku yayabilir. Çözüm: Organik gübreleri, toprağa karıştırarak veya üzerini örterek kokuyu azaltmak.
Maliyet: Organik gübreler, bazı durumlarda kimyasal gübrelere göre daha pahalı olabilir. Çözüm: Kendi kompostunuzu üretmek veya yerel kaynaklardan uygun fiyatlı organik gübreler temin etmek.

METİN İÇİ LİNKLER (Paragraflara doğalca yedir):

Organik tarıma geçişte ve sürdürülebilir bir bahçe yaratmada, ‘Online Kurslarla Kariyer Değiştirmek: Diplomalar Artık Geçersiz Mi?’ başlıklı yazımızdan ilham alarak, geleneksel yöntemlere meydan okuyabilirsiniz -> https://hedefsiz.com/online-kurslarla-kariyer-degistirmek-diplomalar-artik-gecersiz-mi/ . Bahçenizde huzurlu anlar yaratırken, ‘Ukulele ile Ruhunuzu Besleyin: Stresi Unutturan Teller’ makalemizdeki gibi stresi uzaklaştırabilir, doğanın ve müziğin tadını çıkarabilirsiniz -> https://hedefsiz.com/ukulele-ile-ruhunuzu-besleyin-stresi-unutturan-teller/. Bitkilerinizle aranızdaki bağı güçlendirirken, ‘Aşkın Gizli Dili: Feromonların Cazibe Üzerindeki Etkisi’ yazımızdaki gibi doğanın gizemli iletişimini keşfedebilirsiniz -> https://hedefsiz.com/askin-gizli-dili-feromonlarin-cazibe-uzerindeki-etkisi/. Bahçenizi tasarlarken, ‘Artırılmış Gerçeklik (AR): Dünyamıza Dijital Katmanlar Eklemek’ makalemizden ilham alarak, modern teknolojiyi kullanarak benzersiz ve sürdürülebilir bir alan yaratabilirsiniz -> https://hedefsiz.com/artirilmis-gerceklik-ar-dunyamiza-dijital-katmanlar-eklemek/.

En İyi Uygulama Örnekleri ve Başarı Hikayeleri

Organik gübre kullanımının başarılı olduğu birçok örnek ve hikaye bulunmaktadır. Bu örnekler, organik gübrenin potansiyelini ve faydalarını göstermektedir:

Küçük Ölçekli Çiftliklerde Verim Artışı: Organik gübre kullanan küçük ölçekli çiftliklerde, verim önemli ölçüde artmıştır. Toprak sağlığının iyileşmesi ve bitki direncindeki artış sayesinde, çiftçiler daha az girdiyle daha fazla ürün elde etmektedir.
Büyük Ölçekli Tarım İşletmelerinde Sürdürülebilirlik: Organik gübre kullanan büyük ölçekli tarım işletmeleri, sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada önemli adımlar atmıştır. Kimyasal gübre kullanımının azaltılması, toprak ve su kirliliğinin önlenmesi ve biyoçeşitliliğin korunması gibi faydalar elde edilmiştir.
Hobi Bahçelerinde Sağlıklı Ürünler: Organik gübre kullanan hobi bahçıvanları, daha sağlıklı ve lezzetli meyve ve sebzeler yetiştirmektedir. Kimyasal kalıntısı olmayan, doğal ve besleyici ürünler elde etmek, hobi bahçeciliğinin en önemli motivasyonlarından biridir.
Toprak Rehabilitasyonu Projelerinde Başarı: Organik gübreler, toprak erozyonuna maruz kalmış veya kirlenmiş toprakların rehabilitasyonunda başarıyla kullanılmaktadır. Organik maddenin toprağa kazandırılması, toprak yapısının iyileşmesi ve mikrobiyal aktivitenin artması sayesinde, toprak yeniden canlandırılmaktadır.

Sonuç: Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Organik Gübre

Organik gübre, toprak sağlığını korumanın, bitki gelişimini teşvik etmenin ve sürdürülebilir bir tarım sistemi oluşturmanın vazgeçilmez bir parçasıdır. Kimyasal gübrelerin yol açtığı çevresel sorunlara karşı etkili bir çözüm sunarken, toprak yapısını iyileştirir, su tutma kapasitesini artırır ve bitkilerin sağlıklı gelişimi için gerekli besin maddelerini doğal yollarla sağlar.

Bu kapsamlı rehberde, organik gübrenin ne olduğunu, nasıl üretildiğini, farklı türlerini, kullanım alanlarını, faydalarını ve potansiyel zorluklarını detaylı bir şekilde inceledik. Umarız, bu bilgiler organik gübre kullanımının tüm yönlerini anlamanıza ve kendi özel ihtiyaçlarınıza en uygun stratejileri geliştirmenize yardımcı olmuştur.

Unutmayın, organik gübre kullanımı sadece bitkilerinizi beslemekle kalmaz, aynı zamanda toprak ekosistemini destekler, çevreyi korur ve gelecek nesiller için sürdürülebilir bir gelecek inşa etmenize katkıda bulunur.

Kaynaklar

• Brady, N. C., & Weil, R. R. (2008). The Nature and Properties of Soils (14th ed.). Pearson Prentice Hall.
• Magdoff, F., & van Es, H. M. (2009). Building Soils for Better Crops (3rd ed.). Sustainable Agriculture Research & Education (SARE). Kaynağa Git
• Ingham, E. R. (2005). The Soil Foodweb: Its Importance in Ecosystem Health. Ecosystem Health. Kaynağa Git
• United States Department of Agriculture (USDA). National Organic Program. Kaynağa Git
• Cornell University. Composting*. Kaynağa Git

Yazar

Yorumcu

Moda, guzellik ve ev dekorasyonu dunyasini yakin takibe alan Yorumcu; trend olan urunleri, yaratici DIY projelerini ve ozgun ic mekan tasarim fikirlerini okuyuculariyla paylasan bir icerik ureticisidir. Estetigi tutkuyla kesfeden Yorumcu, gundelik yasami daha renkli ve anlamli kilmak icin pratik fikirler sunar.

Tüm Yazılarını Gör