07 Mar Behice Boran: Türkiye’nin Sosyoloji ve Siyaset Arenasındaki Yılmaz Savaşçısı
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Behice Boran’ın hayatının dönüm noktalarını ve akademik kariyerini
- Türkiye’deki siyasi faaliyetlerini ve Türkiye İşçi Partisi’ndeki (TİP) rolünü
- Sosyoloji alanındaki önemli çalışmalarını ve mirasını
- Karşılaştığı zorlukları, sürgün yıllarını ve mücadelesini
- Günümüz Türkiye’si üzerindeki etkilerini
Behice Boran, Türkiye’nin yakın tarihinde sosyoloji ve siyaset alanlarında derin izler bırakmış bir aydın, akademisyen ve siyasetçidir. Hayatı boyunca savunduğu değerler, yaptığı çalışmalar ve karşılaştığı zorluklarla Türk toplumuna önemli bir miras bırakmıştır. Bu makalede, Behice Boran’ın hayatını, düşüncelerini, siyasi faaliyetlerini ve sosyolojiye katkılarını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
Behice Boran’ın Hayatı ve Eğitimi
Behice Boran, 1910 yılında Bursa’da doğdu. Köklü bir aileye mensup olan Boran, ilk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamladıktan sonra, Amerika Birleşik Devletleri’ne giderek sosyoloji eğitimi aldı. Michigan Üniversitesi’nde lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamlayan Boran, 1939 yılında doktorasını aldı. Doktora tezi, “Türkiye’de Toplumsal Değişme” üzerineydi ve bu çalışma, onun Türkiye’ye bakış açısını ve sosyolojik ilgi alanlarını şekillendirdi.
Türkiye’ye döndükten sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde (DTCF) sosyoloji alanında öğretim üyesi olarak göreve başladı. Ancak, siyasi görüşleri ve eleştirel yaklaşımları nedeniyle 1948 yılında görevinden uzaklaştırıldı. Bu olay, Boran’ın hayatında bir dönüm noktası oldu ve onu aktif siyasete yöneltti.
Siyasi Yaşamı ve Türkiye İşçi Partisi (TİP)
Behice Boran, 1960’lı yıllarda Türkiye İşçi Partisi’ne (TİP) katılarak aktif siyasete atıldı. TİP, o dönemde Türkiye’deki sosyalist hareketin önemli bir temsilcisiydi ve Boran, partinin ideolojisini ve politikalarını benimseyerek kısa sürede önemli bir figür haline geldi.
1965 yılında TİP’ten milletvekili seçilen Boran, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) sosyalist düşünceyi temsil etti. Parlamentoda yaptığı konuşmalar, sunduğu önergeler ve eleştirel yaklaşımlarıyla dikkat çekti. Özellikle işçi hakları, toprak reformu ve sosyal adalet gibi konularda önemli çalışmalar yaptı.
İlginizi Çekebilir
Boran’ın siyasi kariyeri, 1971 yılında TİP’in kapatılmasıyla sekteye uğradı. Parti yöneticileri ve üyeleriyle birlikte tutuklanan Boran, uzun süre cezaevinde kaldı. Cezaevinden çıktıktan sonra da siyasi faaliyetlerine devam etti, ancak baskılar ve engellemeler nedeniyle zorlu bir süreç yaşadı.
12 Eylül Darbesi ve Sürgün Yılları
12 Eylül 1980 askeri darbesi, Behice Boran’ın hayatında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Darbe sonrası siyasi faaliyetleri yasaklanan Boran, yurt dışına çıkmak zorunda kaldı. Uzun yıllar sürgünde yaşayan Boran, hayatının geri kalanını Avrupa’da geçirdi.
Sürgünde olmasına rağmen, Türkiye’deki siyasi gelişmeleri yakından takip eden Boran, düşüncelerini ve görüşlerini yazılarıyla ve konuşmalarıyla dile getirmeye devam etti. Türkiye’deki demokrasi mücadelesine destek verdi ve sosyalist düşüncenin yayılması için çaba gösterdi.
Behice Boran’ın Sosyolojiye Katkıları
Behice Boran, sadece bir siyasetçi değil, aynı zamanda önemli bir sosyologdur. Türkiye’deki toplumsal değişimi, sınıfsal yapıları ve siyasi hareketleri analiz eden Boran, sosyoloji alanına önemli katkılar sağlamıştır.
Boran’ın sosyolojik çalışmaları, Marksist düşünceye dayanır. Türkiye’deki kapitalistleşme sürecini, işçi sınıfının oluşumunu ve sınıf mücadelelerini analiz eden Boran, toplumsal eşitsizliklerin ve adaletsizliklerin nedenlerini ortaya koymaya çalışmıştır.
Boran’ın en önemli eserlerinden biri, “Türkiye ve Sosyalizm” adlı kitabıdır. Bu kitapta, Türkiye’deki sosyalist hareketin tarihini, teorik temellerini ve pratik sorunlarını ele alan Boran, sosyalizmin Türkiye’deki geleceği üzerine önemli değerlendirmelerde bulunmuştur. Ayrıca diğer çalışmaları ile de sosyoloji literatürüne katkıda bulunmuştur.
Miras ve Etkileri
Behice Boran, 1987 yılında Brüksel’de hayatını kaybetti. Ancak, düşünceleri, çalışmaları ve mücadelesi Türkiye’deki sosyalist hareket üzerinde derin bir etki bırakmıştır. Boran, Türkiye’de sosyalizmin önemli bir temsilcisi olarak kabul edilir ve onun fikirleri, günümüzde de sosyalistler tarafından tartışılmaya ve geliştirilmeye devam etmektedir.
Behice Boran’ın hayatı ve mücadelesi, Türkiye’deki demokrasi ve özgürlük mücadelesi için önemli bir ilham kaynağıdır. Onun kararlılığı, cesareti ve dürüstlüğü, gelecek nesillere örnek olmaya devam edecektir. Behice Boran, sosyoloji ve siyaset alanındaki çalışmalarıyla Türkiye’nin düşünce dünyasına önemli bir miras bırakmıştır.
Kaynaklar
- Boran, Behice. (1981). Türkiye ve Sosyalizm. Tekin Yayınevi.
- Kongar, Emre. (1994). 21. Yüzyılda Türkiye. Remzi Kitabevi.
- Türkiye İşçi Partisi Programı. (1965).





Yorum yok