18 Şub Kadına Yönelik Şiddet: Yasal Haklar ve KADES Rehberi

Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?

• Kadına yönelik şiddetin farklı boyutlarını ve yasal tanımını anlayacaksınız.
• Türkiye’deki mevcut yasal haklarınızı ve başvuru mekanizmalarını öğreneceksiniz.
• 6284 Sayılı Kanun’un size sağladığı koruma önlemlerini ve bu önlemlerden nasıl yararlanabileceğinizi keşfedeceksiniz.
• KADES uygulamasının nasıl kullanıldığını ve acil durumlarda size nasıl yardımcı olabileceğini öğreneceksiniz.

Giriş: Kadına Yönelik Şiddetle Mücadelede Yasal Haklarınız ve KADES Rehberi

Kadına yönelik şiddet, cinsiyet temelli ayrımcılığın en acımasız tezahürlerinden biridir ve insan haklarının ağır bir ihlalidir. Fiziksel, psikolojik, ekonomik, cinsel veya dijital şiddet biçimlerinde kendini gösterebilen bu sorun, kadınların yaşamlarını derinden etkilemekte, sağlıklarını, güvenliklerini, özgürlüklerini ve toplumsal hayata katılımlarını tehdit etmektedir. Bu rehber, kadına yönelik şiddetin ne olduğunu, yasal haklarınızı, başvuru yollarını ve KADES uygulamasının önemini ayrıntılı olarak ele alarak, şiddete maruz kalan veya kalma riski taşıyan kadınları güçlendirmeyi ve onlara yol göstermeyi amaçlamaktadır. Unutmayın, yalnız değilsiniz ve haklarınız var.

Kadına Yönelik Şiddetin Tanımı ve Boyutları

Kadına yönelik şiddet, bir kadının cinsiyeti nedeniyle maruz kaldığı, ona fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik zarar veren veya verme potansiyeli taşıyan her türlü davranıştır. Bu davranışlar, tehdit, zorlama, keyfi olarak özgürlüğünden mahrum bırakma, ısrarlı takip (stalking) veya dijital platformlarda taciz şeklinde de ortaya çıkabilir. Şiddet, sadece fiziksel saldırı anlamına gelmez; sözlü taciz, duygusal manipülasyon, ekonomik baskı, sosyal izolasyon ve dijital ortamda yapılan her türlü taciz de şiddetin farklı biçimleridir.

Şiddetin Farklı Türleri

* **Fiziksel Şiddet:** Tokatlama, yumruklama, tekmeleme, yakma, yaralama, silahla tehdit etme veya saldırma gibi fiziksel güç kullanılarak yapılan eylemleri içerir.
* **Cinsel Şiddet:** Cinsel ilişkiye zorlama, tecavüz, cinsel taciz, istenmeyen cinsel davranışlar, zorla evlendirme veya fuhşa zorlama gibi cinsel özgürlüğü ihlal eden eylemleri kapsar.
* **Psikolojik Şiddet:** Hakaret, aşağılama, küçük düşürme, sürekli eleştirme, tehdit etme, kıskançlık krizleri, sosyal izolasyona zorlama, manipülasyon, gaslighting (gerçeği çarpıtma) gibi psikolojik sağlığı olumsuz etkileyen eylemleri içerir.
* **Ekonomik Şiddet:** Kadının çalışmasını engelleme, gelirini elinden alma, mal varlığı üzerinde kontrol kurma, ekonomik ihtiyaçlarını karşılamama, borçlanmaya zorlama gibi ekonomik bağımsızlığını zedeleyen eylemleri kapsar.
* **Dijital Şiddet:** İnternet, sosyal medya veya diğer dijital platformlar aracılığıyla yapılan taciz, tehdit, aşağılama, ifşa, kişisel bilgilerin yayılması, siber zorbalık, ısrarlı takip (stalking) gibi eylemleri içerir. Dijital şiddet, fiziksel şiddetin bir uzantısı olabileceği gibi, tek başına da ciddi bir sorun teşkil edebilir.

Kadına Yönelik Şiddetin Nedenleri ve Sonuçları

Kadına yönelik şiddetin nedenleri karmaşıktır ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği, kültürel normlar, ekonomik faktörler, eğitim eksikliği ve bireysel davranışlar gibi birçok faktörden etkilenir. Şiddetin sonuçları ise mağdurlar üzerinde fiziksel ve psikolojik travmalara, sağlık sorunlarına, depresyona, anksiyeteye, uyku bozukluklarına, özgüven eksikliğine, sosyal izolasyona ve hatta intihar düşüncelerine yol açabilir. Ayrıca, şiddet, çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilir ve aile içi ilişkileri zedeleyebilir. Bu konuda ‘Hayatın Dalgalarıyla Nasıl Başa Çıkılır: Stoacı Sakinlik Sanatı’ başlıklı makalemizden de faydalanabilirsiniz: Hayatın Dalgalarıyla Nasıl Başa Çıkılır: Stoacı Sakinlik Sanatı.

Türk Hukukunda Kadına Yönelik Şiddetin Yasal Tanımı ve Kapsamı

Türk hukukunda kadına yönelik şiddet, öncelikle 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ile düzenlenmektedir. Bu kanun, şiddetin önlenmesi, mağdurların korunması ve faillerin cezalandırılması için kapsamlı bir çerçeve sunar. Kanun, sadece ev içi şiddeti değil, aynı zamanda iş yerinde, sokakta veya herhangi bir kamusal alanda kadına yönelik şiddeti de kapsar. Ayrıca, Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) yer alan çeşitli suçlar da kadına yönelik şiddet eylemlerini cezalandırmaktadır. Örneğin, kasten yaralama (TCK md. 86), tehdit (TCK md. 106), hakaret (TCK md. 125), cinsel saldırı (TCK md. 102) ve cinsel taciz (TCK md. 105) gibi suçlar, kadına yönelik şiddetin farklı biçimlerini oluşturabilir.

6284 Sayılı Kanun’un Kapsamı ve Amaçları

6284 sayılı Kanun’un temel amaçları şunlardır:

* Şiddetin önlenmesi: Şiddetin nedenlerini ortadan kaldırmaya yönelik önleyici tedbirler almak.
* Mağdurların korunması: Şiddete maruz kalan veya kalma riski taşıyan kadınların güvenliğini sağlamak ve onlara destek hizmetleri sunmak.
* Faillerin cezalandırılması: Şiddet uygulayan kişilerin cezalandırılmasını sağlamak ve şiddetin tekrarını önlemek.

Koruyucu ve Önleyici Tedbirler

6284 sayılı Kanun kapsamında, şiddet mağdurlarının korunması amacıyla çeşitli koruyucu ve önleyici tedbirler alınabilir. Bu tedbirler, mağdurun ve çocuklarının güvenliğini sağlamak, şiddetin tekrarını önlemek ve mağdura destek olmak amacıyla uygulanır.

* **Koruyucu Tedbirler:**
* Uzaklaştırma kararı: Failin mağdura yaklaşmasını, iletişim kurmasını veya belirli yerlere gitmesini yasaklayan karar.
* Konut tahsisi: Mağdura geçici olarak güvenli bir konut sağlanması.
* Geçici maddi yardım: Mağdurun temel ihtiyaçlarını karşılamasına yönelik maddi destek sağlanması.
* Psikolojik danışmanlık: Mağdura psikolojik destek ve rehberlik hizmeti sunulması.
* Sağlık hizmetleri: Mağdurun tıbbi tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerine erişiminin sağlanması.
* Kimlik bilgilerinin gizlenmesi: Mağdurun kimlik bilgilerinin güvenliğinin sağlanması.
* **Önleyici Tedbirler:**
* Fail hakkında şiddet uygulama yasağı: Failin şiddet içeren davranışlarda bulunmasının yasaklanması.
* Alkol veya uyuşturucu madde kullanımının yasaklanması: Failin alkol veya uyuşturucu madde kullanmasının yasaklanması ve tedaviye yönlendirilmesi.
* Silah bulundurma yasağı: Failin silah bulundurmasının ve taşımasının yasaklanması.
* Tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılım: Failin şiddet eğilimlerini kontrol altına almasına yönelik tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılması.
* Öfke kontrolü eğitimleri: Failin öfke yönetimi becerilerini geliştirmesine yönelik eğitimler alması.

Bu yasal düzenlemeler ve koruyucu tedbirler, kadına yönelik şiddetle mücadelede önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, bu hakların bilinmesi ve etkin bir şekilde kullanılması, şiddet mağdurlarının korunması ve güçlendirilmesi için hayati öneme sahiptir. Bu noktada ‘Şefkatli Sınırlar: Cezalandırmadan Çocuk Yetiştirme Sanatı’ isimli makalemiz de size faydalı olabilir: Şefkatli Sınırlar: Cezalandırmadan Çocuk Yetiştirme Sanatı.

Şiddete Maruz Kalan Kadınların Yasal Hakları

Şiddete maruz kalan kadınların birçok yasal hakkı bulunmaktadır. Bu haklar, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, uluslararası insan hakları sözleşmeleri ve özel kanunlarla güvence altına alınmıştır ve mağdurların korunmasını amaçlar.

Temel Haklar

* **Yaşama Hakkı:** Herkesin yaşama hakkı vardır ve bu hak, devlet tarafından korunur. Şiddet, yaşama hakkını tehdit eden bir eylemdir ve devletin bu hakkı koruma yükümlülüğü vardır. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Madde 17)
* **Vücut Bütünlüğünün Korunması Hakkı:** Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı vardır. Şiddet, vücut bütünlüğünü ihlal eden bir eylemdir ve devletin bu hakkı koruma yükümlülüğü vardır.
* **İşkence ve Kötü Muamele Yasağı:** Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz. Şiddet, işkence ve kötü muamele yasağını ihlal eden bir eylemdir.
* **Adil Yargılanma Hakkı:** Herkesin adil bir şekilde yargılanma hakkı vardır. Şiddet mağdurlarının da yargı sürecinde haklarını etkin bir şekilde kullanabilmeleri için gerekli destek sağlanmalıdır.

6284 Sayılı Kanun Kapsamındaki Haklar

* **Koruma Talep Etme Hakkı:** Şiddet mağdurları, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı talep edebilirler. Bu karar, failin mağdura yaklaşmasını, iletişim kurmasını veya belirli yerlere gitmesini yasaklayabilir.
* **Uzaklaştırma Kararı Talep Etme Hakkı:** Şiddet uygulayan kişinin, mağdurun yaşadığı konuta veya iş yerine yaklaşmasının yasaklanmasını talep etme hakkı.
* **Geçici Koruma Altına Alınma Hakkı:** Hayati tehlikesi bulunan mağdurların, geçici olarak güvenli bir yere yerleştirilmesini talep etme hakkı.
* **Kimlik Bilgilerinin Gizlenmesini Talep Etme Hakkı:** Şiddet mağdurunun kimlik bilgilerinin (adresi, telefon numarası vb.) gizli tutulmasını talep etme hakkı.
* **Ücretsiz Hukuki Yardım Alma Hakkı:** Şiddet mağdurlarının, avukat tutacak maddi gücü olmaması durumunda, baro tarafından ücretsiz avukat atanmasını talep etme hakkı.

Ceza Davası Açma Hakkı

Şiddet eylemi bir suç teşkil ediyorsa, mağdur fail hakkında ceza davası açabilir. Darp, tehdit, hakaret, cinsel saldırı gibi eylemler suçtur ve cezalandırılır. Ceza davası, mağdurun şikayeti üzerine savcılık tarafından açılır ve yürütülür. Mağdur, yargılama sürecinde tanık dinletebilir, delil sunabilir ve avukat aracılığıyla temsil edilebilir. Bu konuda ‘Geçmişin Fısıltıları: Koleksiyoncuların Gözünden Madeni Paraların Hikayesi’ isimli makale de ilginizi çekebilir: Geçmişin Fısıltıları: Koleksiyoncuların Gözünden Madeni Paraların Hikayesi.

Boşanma Davası Açma Hakkı

Şiddet, boşanma davası açmak için haklı bir sebeptir. Mağdur, şiddet nedeniyle evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve ortak hayatın çekilmez hale geldiğini ileri sürerek boşanma davası açabilir. Boşanma davasında, şiddet olayı delillerle (tanık beyanları, doktor raporları, polis tutanakları vb.) ispatlanabilir. Mahkeme, şiddetin varlığını tespit ederse, boşanmaya karar verebilir ve mağdur lehine tazminat ve nafaka hükmedebilir.

KADES Uygulaması: Hayat Kurtaran Bir Yardım Eli

KADES (Kadın Destek Uygulaması), Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen ve şiddet mağduru kadınların acil durumlarda hızlı bir şekilde yardım almasını sağlayan bir mobil uygulamadır. Uygulama, akıllı telefonlara indirilerek kullanılabilir ve acil durumlarda tek tuşla polise ihbarda bulunmayı sağlar.

KADES’in Özellikleri ve Kullanımı

* **Acil Durum Butonu:** Uygulama üzerinden tek tuşla acil durum ihbarı yapılabilir. İhbar yapıldığında, konum bilgisi otomatik olarak polise iletilir.
* **En Yakın Polis Merkezi:** Uygulama, kullanıcının bulunduğu konuma en yakın polis merkezlerinin adres ve telefon bilgilerini gösterir.
* **Hızlı İletişim:** Uygulama üzerinden doğrudan 112 Acil Çağrı Merkezi aranabilir.
* **Bilgilendirme ve Farkındalık:** Uygulama, kadına yönelik şiddetle ilgili bilgilendirme ve farkındalık içerikleri sunar.

KADES Nasıl İndirilir ve Kullanılır?

KADES uygulaması, App Store ve Google Play Store’dan ücretsiz olarak indirilebilir. Uygulamayı indirdikten sonra, kimlik bilgileriyle kayıt olmak ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından kimlik doğrulamasının yapılması gerekmektedir. Kimlik doğrulamasının ardından uygulama kullanıma hazır hale gelir. Acil bir durumda, uygulamayı açarak acil durum butonuna basmanız yeterlidir. Polis, konumunuza en kısa sürede ulaşarak size yardım edecektir. Bu konuda ‘Bütçe Dostu Canavarlar: En İyi Fiyat/Performans Telefonlar’ başlıklı yazımızdan da akıllı telefon seçimi konusunda destek alabilirsiniz: Bütçe Dostu Canavarlar: En İyi Fiyat/Performans Telefonlar.

KADES’in Önemi

KADES, şiddet mağduru kadınların hayatlarını kurtarabilecek önemli bir araçtır. Uygulama sayesinde, acil durumlarda hızlı bir şekilde polise ulaşmak ve yardım almak mümkün hale gelmektedir. KADES’in yaygınlaştırılması ve kullanımının teşvik edilmesi, kadına yönelik şiddetle mücadelede önemli bir adım olacaktır.

Başvuru Yolları ve Destek Mekanizmaları

Şiddete maruz kalan veya kalma riski taşıyan kadınların başvurabileceği birçok kurum ve kuruluş bulunmaktadır. Bu kurum ve kuruluşlar, mağdurlara hukuki, psikolojik, sosyal ve ekonomik destek sağlamaktadır.

Başvurulabilecek Kurumlar

* **Polis ve Jandarma:** Şiddet olayları durumunda derhal polise veya jandarmaya başvurulabilir. Polis ve jandarma, şiddet olayına müdahale etmek, faili gözaltına almak ve mağduru korumakla yükümlüdür.
* **Cumhuriyet Savcılığı:** Şiddet eylemi bir suç teşkil ediyorsa, Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunulabilir. Savcılık, soruşturma başlatarak delilleri toplar ve fail hakkında dava açabilir.
* **Aile Mahkemesi:** 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı almak için Aile Mahkemesi’ne başvurulabilir. Aile Mahkemesi, koruma kararı vererek failin mağdura yaklaşmasını, iletişim kurmasını veya belirli yerlere gitmesini yasaklayabilir.
* **Barolar:** Barolar, şiddet mağdurlarına ücretsiz hukuki yardım sağlamaktadır. Avukat tutacak maddi gücü olmayan mağdurlar, baro tarafından ücretsiz avukat atanmasını talep edebilirler.
* **Kadın Sivil Toplum Kuruluşları (STK):** Birçok kadın STK, şiddet mağdurlarına psikolojik danışmanlık, hukuki destek, barınma ve diğer destek hizmetleri sunmaktadır. Bu STK’lar, mağdurların güçlenmesine ve yeniden hayata tutunmasına yardımcı olmaktadır.

Destek Mekanizmaları

* **Alo 183 Aile, Kadın, Çocuk ve Sosyal Hizmet Danışma Hattı:** 7/24 hizmet veren bu hat, şiddet mağdurlarına danışmanlık, rehberlik ve yönlendirme hizmeti sunmaktadır.
* **Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM):** ŞÖNİM’ler, şiddet mağdurlarına psikolojik, sosyal, hukuki ve ekonomik destek sağlamaktadır. Ayrıca, ŞÖNİM’ler, koruyucu ve önleyici tedbirlerin uygulanmasını koordine etmektedir.
* **Kadın Konukevleri:** Kadın konukevleri, şiddet mağdurlarına geçici barınma imkanı sağlamaktadır. Bu konukevleri, mağdurların güvenli bir ortamda kalmalarını ve yeniden hayata hazırlanmalarını sağlamaktadır.

Sonuç: Şiddete Karşı Birlikte Mücadele

Kadına yönelik şiddet, sadece kadınların sorunu değil, tüm toplumun sorunudur. Bu nedenle, şiddetle mücadele etmek için hepimizin sorumluluk alması gerekmektedir. Şiddete tanık olduğumuzda sessiz kalmamalı, mağdurlara destek olmalı ve yetkililere bildirmeliyiz. Kadınların güçlenmesi, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve şiddetin önlenmesi için hep birlikte çalışmalıyız. Unutmayın, şiddete karşı durmak insanlık görevidir.

Kaynaklar

• Türkiye Büyük Millet Meclisi. 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun. Kaynağa Git
• Birleşmiş Milletler. Kadınlara Yönelik Şiddetin Ortadan Kaldırılması Bildirgesi. Kaynağa Git
• Emniyet Genel Müdürlüğü. KADES (Kadın Destek Uygulaması). Kaynağa Git
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. Şiddetle Mücadele. Kaynağa Git
• İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi. Kaynağa Git

Yazar

Kurtoglu

Kurtoglu; hukuk, girisimcilik, emlak ve online egitim alanlarinda okuyuculara rehberlik eden deneyimli bir icerik uzmanini. Karmasik yasal kavramlari sade bir dille aktaran Kurtoglu, gayrimenkul yatirim stratejilerinden sigorta rehberlerine, dil ogreniminden siyaset analizine uzanan genis bir yelpazede derinlikli yazilar kaleme aliyor.

Tüm Yazılarını Gör